Soru : Merhabalar... Ben balina ve yunusların neden toplu olarak intihar ettiklerini merak ediyorum. Cevaplarsanız sevinirim. İyi çalışmalar. (Hasret Kamsız) Yunuslar neden intihar eder? (Ceyda Keskin)
Cevap :Balina ve yunuslar deniz memelileri sınıfı içinde yer alırlar. Bunlar suda yönlerini, yarasalardakine benzer biçimde yaparlar. Çünkü su içinde çok fazla uzak görülemez. Özelikle de bulanıklık durumlarında. Bu canlılar, karadan denize geçtiklerinden yön bulma duyularını ekolokasyon sistemleri aracılığıyla yaparlar. Ekolokasyon, bu canlıların çıkardıkları çok yüksek frekanslı ses dalgalarının, etraflarındaki cisimlere çarpıp geri dönmesi yardımıyla yönlerini bulması olayı. Yani bu hayvanlara bir bakıma ses dalgalarıyla görür diyebiliriz. Kafalarının ön tarafında bulunan bir organ sayesinde çevrelerine sürekli ses dalgaları gönderirler ve yansımalardan etraflarındaki cisimlerin nerede olduğuna dair bilgi edinirler. Örneğin, kutup bölgelerindeki balina ve yunuslar buz altında uzun süre kalırlar ve sayıları az olan atmosferle bağlantı yerlerini bu organları aracılığıyla belirlerler ve hava alma gereksinimi o şekilde karşılarlar.
Balina ve yunuslar bazen çok uzun göç yaparlar. Göç sırasında da yönlerini bulurken ekolokasyon becerilerini kullanırlar. Ancak, bazı durumlarda dünyanın manyetik alanı içinde değişmeler olabiliyor. Bu durum hayvanların yönlerini şaşırmasına neden oluyor ve kara kısmını açık deniz sanıyorlar ve gelgitin de etkisiyle kumlara kadar çıkabiliyorlar. Kurtarma çalışmaları sırasında denize kadar ulaştırılabilenler de sık görülen birşey de bir süre gidip tekrar karaya çıkmaları. Bunun yanında eğer hayvanların ekolokasyon organlarında hastalık varsa (enfeksiyon, virüs bulaşması gibi) yine yön tahmini yapamazlar ve karaya çıkabilirler. İntihar etme olayı yabani yaşamda görülmez. Yani doğada gereksiz bir iş hiçbir zaman yapılmaz.
Bülent Gözcelioğlu
Tübitak
